45th Meridian / 45-րդ միջօրեական

Քայլարշավների, բնական ու ճարտարապետական հուշարձանների, ճանապարհորդության սիրահարների ակումբ: Club of hiking tours, natural and architectural monuments, traveling lovers.

Դարևսկու և երևանյան լեռնատափաստանային իժերից հետո ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում որոշակի նյութ հայկական կամ Ռադդեի իժի մասին, որը մեր երկրում տարածված 4 թունավոր օձերից մեկն է:

Դարևսկու և երևանյան լեռնատափաստանային իժերի մասին մեր էջում ներկայացված նյութերը կարող եք գտնել հետևյալ հղումներով.

https://www.facebook.com/45thMeridian/posts/889460748092130?__tn__=K-R

https://www.facebook.com/45thMeridian/posts/989492954755575?__tn__=K-R

Այս շարքը կլինի շարունակական, և ձեզ կներկայացնենք Հայաստանի տարածքին բնորոշ թունավոր ու ոչ թունավոր օձերի այլ տեսակներ ևս, քանի որ կարծում ենք` արշավականներն իրենց սիրելի զբաղմունքի բերումով կարող են պարբերաբար հանդիպումներ ունենալ օձերի հետ. պետք է սովորել դրանց տարբերակել ու զգուշանալ: Միշտ պետք է հիշել, որ օձերից պետք չէ վախենալ ու խուճապի մատնվել նրանց հետ հանդիպումների ժամանակ, պետք չէ նրանց անհարկի անհանգստացնել. օձն առաջինն ամեն ջանք կգործադրի, որ խուսափի մարդկանց հետ հանդիպումներից: Ուղղակի նրան հեռանալու ճանապարհ թողեք:

Հայկական կամ Ռադդեի իժ

Միջին չափի թունավոր օձ է: Մարմնի երկարությունը հասնում է 115 սմ-ի: Աչքերը համեմատաբար խոշոր են` ուղղաձիգ բիբով և դեղնավուն ծիածաաթաղանթով: Աչքերի վրա ունեն մեկական լավ արտահայտված թեփուկներ` հարթ, դեպի վեր ցցված վերաչքային վահանիկներ, որոնք հիշեցնում են փոքրիկ եղջյուրներ: Գլուխը լավ է տարանջատված մարմնից և ծածկված է մանր թեփուկներով:Մարմինը պատված է կատարավոր, փայլատ թեփուկներով: Վերծնոտային ոսկրերի առջևի մասում առկա են 2 խոշոր թունամուղ ատամներ: Թունագեղձերը տեղադրված են աչքերի հետին մասից մինչև պարանոցի սկիզբը: Մեջքի ընդհանուր գունավորումը մուգ մոխրագույն, սևամոխրագույն կամ սև է` գորշ նրբերանգով: Ողնաշարի երկայնքով դասավորված են դեղնանարնջագույն կամ աղյուսակարմիր, մուգ ավազագույն, դարչնագույն, սև եզրաշերտ ունեցող խոշոր բծեր, որոնք հաճախ իրար հետ միաձուլվելով` վերածվում են զիգզագանման շերտի: Մարմնի կողքերը ծածկված են սև կամ գորշ մոխրագույն փոքր բծերով: Երիտասարդ առանձնյակների մուգ մոխրագույն կողերին առկա են սևավուն շախմատաձև դասավորված պուտերի 3 շարք: Տարիքին զուգընթաց` այդ պուտերն աստիճանաբար դալկանում են և թույլ են արտահայտվում: Գլուխը վերևից մուգ մոխրագույն է` սև եղանանման նախշազարդով, որն անցնում է նաև ծոծրակի վրա: Աչքի հետին մասից մինչև պարանոցը ձգվում է մուգ շերտ: Այդ գույնի բիծ կա նաև աչքի տակ: Գլխի տակը սպիտակավուն է` ծածկված բազմաթիվ կետիկներով: Մարմնի ստորին մակերեսը մոխրագույն է` պատված բազմաթիվ սև-մոխրագույն բծերով: Պոչի ծայրը վերևից մուգ ավազագույն է, ներքևից` մուգ մոխրագույն, համարյա առանց կետերի: Երիտասարդ առանձնյակների մոտ այն դեղնանարնջագույն է:
Գլխավորապես ապրում է ծառաթփային նոսր բուսականությամբ ծածկված լեռների ու կիրճերի քարքարոտ, զառիթափ լանջերին, կաղնուտային և գիհու նոսր անտառներում, լեռնային տափաստաններում` հիմնականում ծովի մակարդակից 1300-1500մ բարձրությունների վրա: Որոշ վայրերում երբեմն հանդիպում է մինչև ծովի մակարդակից 2500-2700մ բարձրությունների վրա:
Տարածված է Հարավային Անդրկովկասում, Իրանի և Թուրքիայի հարակից տարածքներում: Մեր հանրապետությունում հայկական իժը տարածված է Արագածոտնի, Կոտայքի, Շիրակի, Արարատի, Վայոց ձորի և Սյունիքի մարզերում:
Հայկական իժը սնվում է կրծողներով, թռչուններով, մողեսներով և ուղղաթևավորներով: Բնական թշնամիներից են որոշ մանր կաթնասուններ և որոշ գիշատիչ թռչուններ:
Հայկական իժն ակտիվ է ապրիլից մինչև հոկտեմբեր: Զուգավորումը տեղի է ունենում մայիսի կեսերից մինչև հունիսի վերջ: Ձագերը (2-14 հատ) ծնվում են օգոստոսի վերջից մինչև սեպտեմբերի 2-րդ կեսը:
Մարդու հետ հանդիպելիս փորձում է աննկատ հեռանալ, սակայն իրական վտանգի դեպքում այս իժն ակտիվորեն պաշտպանվում է. գալարում է մարմինը, բարձրացնում մարմնի առջևի հատվածը և բարձր ֆշշացնելով` գլխով արագ նետվում է հակառակորդի կողմը, սակայն երբեք չի հետապնդում փախչողին:
Թույնի ներգործության տեսակետից հայկական իժը բավականին վտանգավոր է մարդկանց կյանքի համար: Տուժածն անհապաղ կարիք ունի բժշկական միջամտության և հետագա բուժման: Այս իժերի կծելու հետևանքով հայտնի են մարդկանց մահացության դեպքեր: Հայկական իժի նույն քանակությամբ թույնն իր տոքսիկ հատկություններով ավելի ուժեղ է, քան գյուրզայի թույնը: Սակայն մարդու համար գյուրզան ավելի վտանգավոր է, քանի որ չափերով ավելի մեծ է և կծելու ժամանակ ավելի շատ թույն է ներարկում զոհի մարմնի մեջ:
Հայկական իժը գրանցված է Բնության պահպանության միջազգային միության Կարմիր ցուցակում` որպես «Վտանգման սպառնացող վիճակին մոտ գտնվող» տեսակ, և Հայաստանի կենդանիների Կարմիր գրքում` որպես «Խոցելի» տեսակ: Տեսակը պահպանվում է «Խոսրովի անտառ», «Շիկահող» պետական արգելոցներում և «Արևիկ» ազգային պարկում:

Օգտագործված աղբյուրներ.
1. «Հայաստանի թունավոր օձերը» - Արամ Աղասյան, Լևոն Աղասյան
2. Հայաստանի բնաշխարհ հանրագիտարան

Նկարների աղբյուր` wikipedia.org

Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում Կոտայքի մարզի ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը` Կեչառիսի վանական համալիրը: Հունվարի 19-ին այցելելու ենք:

Կեչառիսի վանք, Կեչառտուք

Վանական համալիրը գտնվում է ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքի հյուսիս-արևմուտքում: Վանքի գլխավոր` Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին կառուցել է Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունին: Եկեղեցու հարավային մուտքի արձանագրության մեջ կառուցման տարևթիվը նշված է ՆՁԲ`1033 թ.: Հավանական է, որ այն իրականում պիտի լինի 1013 թ., երբ ողջ էին արձանագրության մեջ հիշատակվող Գագիկ Ա Բագրատունի թագավորը և Սարգիս Ա Սևանցի կաթողիկոսը:
Ըստ պատմական տեղեկության`Գրիգոր Մագիստրոսը 1051թ.-ին Կեչառիսի վանքում եկեղեցի է կառուցել. այն իր ճարտարապետությամբ միայն XI դ.-ին պատկանող Ս.Նշանը կարող է լինել:
Ըստ Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու հարավային ճակատի արձանագրության` Գրիգոր Մագիստրոսը 1054 թ.-ին սելջուկներից ազատագրել է «իր մեծ և հռչակավոր եկեղեցիները»:
1099 թ.-ին Կեչառիսի վանքում թաղվել է Պահլավունյաց տոհմի Ապիրատյան Գրիգոր իշխանը, ով զոհվել էր Արշարունիք գավառում սելջուկների դեմ ճակատամարտում:
XII դ.-ում սելջուկների գերիշխանթյան հետևանքով վանքը ծանր վիճակում էր: 1161-1165 թթ.-ին Զաքարիա ամիրսպալասարը Կեչառիսի վանքն ազատագրել է սելջուկներից, ինչի շնորհիվ հոգևոր կյանքը վերակենդանացել է, վանքը խոշոր նվիրատվություններ է ստացել, նոր կառուցումների հնարավորություններ են ստեղծվել:
1196-1206 թթ.-ին կառուցվել է վանքի գավիթը:
1203-1214 թթ.-ին Վասակ Խաղբակյանը կառուցել է Կաթողիկե կոչվող եկեղեցին, որի ճարտարապետն հավանաբար Վեցիկն է, ում խաչքար-մահարձանը կանգուն է համալիրի արևելյան հատվածում:
1220 թ.-ին կառուցվել է վանքի Ս. Հարություն եկեղեցին, իսկ 1223 թ.-ին պարոն Վաչեն նորոգել է Ս. Նշանը: Ըստ գավթի ներսի արձանագրության՝ Խաչենի Խոյախան բերդի տեր Վախթանգի որդի Հասան իշխանը և նրա կինը՝ Բաղաց թագավորի դուստր Մամքանը, մեծամեծ ծաղքով նորոգել են Կեչառիսի վանքի՝ մոնղոլների ավերած եկեղեցիները: 1284 թ.-ին վանքում թաղվել է «Մեծ իշխան» Պռոշը:
1295 թ.-ին վանահայր Խաչատուր Կեչառեցին վանքում գրել է իր նշանավոր «Ողբը»: Նա Կեչառիսի վանքում դպրոց է ունեցել, որի աշակերտների մասին հետագայում հիշատակություններ են արվել այլ վանքերում գրված ձեռագրերում:
XV-XVII դդ.-ում Կեչառիսում շարունակվել է հոգևոր և մշակութային կյանքը: Վանքի անունով Ծաղկոցաձոր կամ Ծաղկունյաց ձոր բնակավայրը որոշ ժամանակ կոչվել է Կեչառիս կամ Կեչառուք:
XVIII դ.-ում Կեչառիսի վանքն ամայացել է և լքվել: 1828 թ.-ին երկրաշարժից քանդվել է Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու գմբեթը: Արևելյան Հայաստանը Ռուսաստանին միացնելուց (1828 թ.) հետո Կեչառիսը դարձել է ամառանոց Երևանի պետական հիմնարկների ծառայողների համար: 1843 թ-ին, ամռանը հանգստացողների համար ժամերգություններ կատարելու նպատակով, վանքի գավթի արևմտյան կողմում բեմ են կառուցել, և գավիթը ծառայել է որպես եկեղեցի:
1947-1949 թթ.-ին վանքում կատարավել են վերանորոգման աշխատանքներ, տարածքը բարեկարգվել է և պարսպապատվել: 1990-ական թթ.-ին նորոգվել են Կաթողիկե և Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցիների գմբեթները:
Կեչառիսի վանքի բոլոր շենքերը կառուցված են սրբատաշ բազալտից: Գլխավոր՝ Ս. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին ունի գմբեթավոր դահլիճի հորինվածք՝ բեմի երկու կողմերում երկհարկանի ավանդատներով: Արևմուտքից կից է ուղղանկյուն հատակագծով, քառասյուն, կենտրոնակազմ գավիթը: Հարավային կողմում գտնվում են ոչ մեծ, սլացիկ համաչափություններով, գմբեթավոր Ս. Նշան եկեղեցին և նրա կողքին՝ Կաթողիկեն, որը ներքուստ խաչաձև է, չորս անկյուններում՝ երկհարկ ավանդատներով: Նրանցից 120 մ. արևմուտք կանգուն է Ս. Հարություն փոքրիկ եկեղեցին՝ բարձր թմբուկով գմբեթով:
Կեչառիսի վանքի XI–XIII դդ.-ի բազմաթիվ խաչքարերի շարքում առանձնանում է ճարտարապետ Վեցիկի մահարձանը, որը կերտել են նրա ճարտարապետ եղբայրները: Այն բաղկացած է երկաստիճան որմնախարսխով պատվանդանից և նրա վրա դրված, հիմնաքարի վրա բարձրացող խաչքարից:
Վանական համալիրի արտահայտչականությունը պայմանավորված է առանձին կառուցվածքների բազմապիսի ու տարբեր չափերի ծավալների ներդաշնակ համաչափություններով, բնապատկերին համահունչ ճարտարապետությամբ, գունագեղությամբ:
Նորոգումից հետո վանական համալիրի վերաբացումը տեղի է ունեցել 2000 թ.-ի հուլիսի 9-ին:

Նյութի աղբյուր`

«Քրիստոնյա Հայաստան» հանրագիտարան:

For English, please, scroll down…

Ամանորյա թոհուբոհից հետո վերսկսում ենք մեր արշավները. կիրակի օրը՝ հունվարի 19-ին, բարձրանալու ենք Ծաղկունյաց լեռների բարձր գագաթներից մեկը` Ծաղկունյաց լեռ (2821մ), որը գտնվում է Կոտայքի մարզում`Ծաղկաձոր քաղաքի մոտ:
Վերելքն սկսելու ենք Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքից: Սպասվում է նաև անվճար երթևեկություն Ծաղկաձորի ճոպանուղով. գագաթը հաղթահարելուց հետո ճոպանուղով կիջնենք դեպի Ծաղկաձոր:

Քայլարշավի ընդհանուր երկարությունը՝ 10կմ:

Հետադարձի ճանապարհին կայցելենք նաև Կեչառիսի վանական համալիր (XI դ.):

Քայլարշավին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ամուր արշավական-սպորտային ձմեռային կոշիկներ, շարժումը չկաշկանդող արշավային ձմեռային հագուստ, ուսապարկ, արևային ակնոց, ձմեռային գլխարկ, ձեռնոցներ, մեկօրյա սնունդ և ջուր, ինչպես նաև բարձր տրամադրություն։

Մասնակցության արժեքն է 5000 դրամ։

Հանդիպում ենք կիրակի օրը` հունվարի 19-ին, առավոտյան ժամը 8.45-ին, Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ։ Ձեր մասնակցությունը հաստատելու համար խնդրում ենք զանգահարել 093408331,099408331 կամ 094895516 հեռախոսահամարներով։ Գրանցվելու վերջնաժամկետը՝ շաբաթ, ժ. 11։45։

This Sunday, on the 19th of January, we are planning a hiking tour to Tsaghkunyats mount (2821m), which is located in Kotayk province of Armenia, near to town Tsaghkadzor. After overcoming the peak we will go down to Tsaghkadzor by the ropeway.

The hiking tour will last for 10kms.

We are planning to visit Kecharis monastery complex (XI c.) in Tsaghkadzor as well.

To take part in our event you need to have strong hiking-sports winter boots and clothes, backpack, sunglasses, warm winter hat and gloves, food for a day and water, as well as good mood.

The participation fee is 5000 AMD.

We are going to meet on Sunday, on the 19th of November, at 8.45am, next to the statue of Avetik Isahakyan. To confirm your participation, please, call at one of the following numbers: +374 93 408331, +374 99 408331 or +374 94 895516. Registration deadline is until Saturday, 11.45am.

Want your business to be the top-listed Travel Agency in Yerevan?

Click here to claim your Sponsored Listing.

Videos (show all)

Քարասար
Գեղարոտի փոքր ջրվեժը
Արագածի գեղեցկուհին

Location

Category

Telephone

Address


0061
Yerevan
Other Eco Tours in Yerevan (show all)
Green Way Travel Green Way Travel
2/1, 6th Nubarashen Str.
Yerevan, 0071

ԹԻՄ Team Travel Armenia ԹԻՄ Team Travel Armenia
54 Mesrop Mashtots Avenue
Yerevan, 0002

Թիմային արշավներ ՝ լեռնագնացություն, վրանային արշավներ և քայլարշավներ։ Թիմը տարածում է Հին_Հայկական_ Մշակույթը

Armenia Tour # Արմենիա Տուր Armenia Tour # Արմենիա Տուր
64 Aram Street
Yerevan, 0010

Incoming tour company whats app, viber +37441204050 or +37496204050

Zip Tour & Travel Zip Tour & Travel
Վանթյան 61ա , / Մալաթիա - Սեբաստիա փողոցի Ոսկու շուկայի հարևանությամբ , 4-րդ հարկ / 📍
Yerevan, 0065

Туристическая Компания

«Թոնդրակ» արշավական ակումբ «Թոնդրակ» արշավական ակումբ
Yerevan

«Թոնդրակ» պատմագիտական, բնաճանաչողական արշավական ակումբը հիմնադրվել է պատմագիտական և բնաճանաչողական տուրիզմը զարգացնելու համար:

ONE WAY Tour ONE WAY Tour
16 Parpetsi Street
Yerevan, 0001

Established in 2011, ONE WAY TOUR is an Armenian tour operator organizing individual and group tours in Armenia, Artsakh (Nagorno-Karabakh Republic), Georgia and suggesting tour packages to all the countries of the world.

Mari-E Tour Mari-E Tour
ул. Касьян 5
Yerevan, 0033

MARI E Tour

ONE WAY Tour ONE WAY Tour
16 Parpetsi Str.
Yerevan, 0002

Nice Arenia Tours Nice Arenia Tours
Yerevan
Yerevan, 0012

We organize tours with 7 seat cars in Armenia

Sekotour Sekotour
Շիրվանզադե 15/32-32
Yerevan, 0014

077-520019,043-200019

Welcome to Armenia - Armenian Adventures Welcome to Armenia - Armenian Adventures
Mashtots 14
Yerevan, 0015

Туристическая компания.