45th Meridian / 45-րդ միջօրեական

Քայլարշավների, բնական ու ճարտարապետական հուշարձանների, ճանապարհորդության սիրահարների ակումբ: Club of hiking tours, natural and architectural monuments, traveling lovers.

Քարկատարի լեռներում

Արարատը Երասխի ծաղկաշատ դաշտերից

Զորաց տաճար կամ Սուրբ Ստեփանոս (նաև Սուրբ Աստվածածին)

Գտնվում է Եղեգիս գյուղի արևելյան եզրին: Ըստ արևելյան պատի շինարարական արձանագրության` կառուցվել է 14-րդ դարի սկզբին Սյունյաց իշխան Տարսայիճ Օրբելյանի թոռան` Ստեփանոս Տարսայիճ եպիսկոպոսի կողմից։
Եկեղեցին հայկական ճարտարապետության մեջ եզակի կառույց է: Այն բաղկացած է միայն խորանից և երկու ավանդատնից: Աղոթասրահին փոխարինում է եկեղեցու առջևի պարսպապատ հրապարակը: Ենթադրվում է, որ եկեղեցին ծառայել է պատերազմ մեկնող զորքերի համար, որպեսզի մեկնելուց առաջ զինվորները եկեղեցու օրհնանքն ու սուրբ հաղորդություն ստանային։ Մարտից առաջ զորքը և ձիերն օրհնելն ընդունված կարգ էր, բայց Հայաստանում հենց այդ նպատակով կառուցված ուրիշ եկեղեցի չկա։ Առանձնահատուկ է նաև հեծյալ զինվորի բացօթյա հրապարակ-աղոթասրահ մտնելու գաղափարը։
Զորաց եկեղեցու շուրջը XIV դ.-ի տապանաքարեր են:
1977 թ.-ին նորոգվել է եկեղեցու արևմտյան ճակատը:

Կիրակի օրը` մայիսի 24-ին, մեկնում ենք Կոտայքի մարզ:
Արշավի նպատակակետերը՝ նախ կիրականացնենք գեղեցիկ քայլարշավ դեպի Մայրավանք, այնուհետև կբարձրանանք Բջնուսար (2588մ), որտեղից էլ կքայլենք Ծաղկաձոր:
Քայլարշավի սկիզբը` Կոտայքի մարզի Սոլակ գյուղից, երթուղու երկարությունը` 15 կմ։
Քայլարշավին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ամուր արշավական-սպորտային կոշիկներ, շարժումը չկաշկանդող արշավային հագուստ, ուսապարկ, անձրևանոց, արևային ակնոց և գլխարկ, մեկօրյա սնունդ և ջուր, ինչպես նաև բարձր տրամադրություն։ Մասնակցության արժեքն է 5000 դրամ։
Հանդիպում ենք կիրակի օրը` մայիսի 24-ին, առավոտյան 7.45-ին, Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ։ Ձեր մասնակցությունը հաստատելու համար խնդրում ենք զանգահարել 093408331, 099408331 կամ 094895516 հեռախոսահամարներով։ Գրանցվելու վերջնաժամկետը՝ շաբաթ, ժ. 11։45։

This Sunday, on the May 24, we are planning a hiking tour to Kotayk province. During the tour, we will visit the Mayravank monastery. After Mayravank we will continue our trip to the mount Bjnusar (2588m). The final point of our route is the town Tsaghkadzor.
We will start walking from Solak village in Kotayk. The hiking will last for 15 kms. To take part in our event you need to have strong hiking-sports footwear and clothes, backpack, raincoat, sunglasses and cap, food for a day and water, as well as good mood. The participation fee is 5000 AMD. We are going to meet on Sunday at 7.45am, next to the statue of Avetik Isahakyan. To confirm your participation, please, call at one of the following numbers: +374 93 408331, +374 99 408331 or +374 94 895516. Registration deadline is until Saturday, 11.45am.

Այսօր լեռներում քայլելիս հանդիպեցինք նրան :)

Հայոց դաշտերում․ կոչվում է նեղտերևի

X-XI դարերում կառուցված վանական համալիրներից մեկի մասին:

Ցաղաց քար

Վանական համալիրը գտնվում է ՀՀ Վայոց ձորի մարզի Եղեգիս գյուղից մոտ 6կմ հյուսիս-արևելք` բարձրադիր սարավանդի վրա: XI դ.-ի պատմիչ Ստեփանոս Տարոնացին նշում է, որ վանքը հիմնադրվել է հայոց Աբաս Բագրատունի արքայի օրոք (929-953թթ.):
Ցաղաց քարի վանքը կազմված է հուշարձանների երկու խմբից: Պարսպափակ բակով, կոպտատաշ բազալտից կառուցված արևմտյան խմբի հուշարձաններն այժմ կիսավեր են: Այս խմբի հարավային կողմում միանավ, թաղածածկ Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին է (989 թ.) և մատուռը, հյուսիսային կողմում` քառախորան, չորս անկյուններում ավանդատներով կենտրոնագմբեթ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (X դ.), որին հարավից կից է սյունասրահը, իսկ արևմուտքից` երկայնական պատերում խոշոր կամարակապ խորշերով գավիթը: Դեպի արևմուտք մի քանի շինություններ կան, այդ թվում նաև` մի մեծ սրահ, այլ շինությունների հիմքեր, վանականների խցերը և այլ տնտեսական շինություններ։
Վանքի արևելյան խմբի հուշարձանները համեմատաբար լավ են պահպանվել: Կանգուն են 1041 թ.-ին Վարդիկ վանահոր կողմից սրբատաշ բազալտից կառուցված երկու եկեղեցի: Արևմտյան կողմում ներքուստ խաչաձև, չորս անկյուններում ավանդատներով գմբեթավոր Սուրբ Կարապետ եկեղեցին է, որի հյուսիսային ճակատի վերին մասում առյուծի և ցուլի մենամարտը ներկայացնող խոշոր հարթաքանդակն է (Օրբելյանների զինանշանը): Ճոխ մշակում ունեցող շքամուտքի վերնամասում պատկերված են խաղողի վազեր և նռներ, իսկ վերին ձախ անկյունում`ճիրաններում խոյ բռնած թևատարած արծվի քանդակը (Պռոշյանների զինանշանը):
Հյուսիս-արևելյան մասում Սուրբ Հովհաննես (Սուրբ Նշան) փոքր թաղածածկ եկեղեցին է: Գավթի վրա բարձրացող մատուռը, երկու կողքերին դրված մեծ գեղաքանդակ խաչքարերը և երկկամար խորշը կազմում են կառույցի երկրորդ հարկը:
Ցաղաց քարի վանքում XV դ.-ում գործել է գրչատուն, որտեղ ընդօրինակվել են Շարակնոց (1437 թ.), Ավետարաններ (1463 թ. և 1492 թ.), Տոնացույց (1483 թ.):
Վանքը տարբեր իշխաններից նվիրատվություններ է ստացել: Օրինակ` արևմտյան հուշարձանախմբի դարպասի արևելյան շքամուտքի պատին պահպանվել է մի արձանագրություն, որը պատմում է, որ իշխան Էաչի Պռոշյանը իր ձեռատունկ այգին է նվիրել վանքին:

Արագածն իր ողջ հմայքով

Հայաստանի ամենահայտնի ու մեծ բերդերից մեկի մասին:

Սմբատաբերդ կամ Ցաղաց Քարի բերդ

Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի հին և խոշոր պաշտպանական կառույցներից մեկն է: Գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Արտաբույնք գյուղից արևելք, Եղեգիս գյուղի արևմտյան կողմում: Այն տեղակայված է ծովի մակարդակից մոտ 2000 մետր բարձրության վրա` լեռան գագաթին: Արևելյան և հարավային կողմերից շրջապատված է Եղեգիս գետի, իսկ արևմտյան կողմից` Արտաբույնքի ձորերով: Ամրոցը մատչելի է միայն հյուսիսային կողմից։
Սմբատաբերդն իշխող դիրք ունի շրջակայքի նկատմամբ, ինչը հնարավորություն է տվել ժամանակին նկատել մոտեցող թշնամիներին:
Բերդը շրջապատված է մինչև 8-10 մետր բարձրությամբ, 2-3 մետր հաստությամբ, կիսաբոլոր աշտարակներով օժտված հզոր պարիսպներով: Պարիսպները շարված են սեպաձև մշակված բազալտի մեծ քարերով՝ կրաշաղախով:
Երեք մուտքերից հյուսիսայինը (գլխավորը) և արևելյանը սրբատաշ բազալտից կառուցված թաղածածկ սրահներ են` տանիքին պահակատներով և դիտանոցներով։ Ամրոցը պատով բաժանվում է երկու՝ հյուսիսային և հարավային մասի, որնոցից յուրաքանչյուրն ունեցել է միջնաբերդ: Պահպանվել են բնակելի շենքերի, ջրավազանների ավերակներ։ Ջուրը բերվել է Ցաղաց Քարի վանքի մոտի աղբյուրներից՝ ջրմուղով։
Եղեգիսի կիրճի շրջակայքի բարձունքների վրա պահպանվել են փոքր ամրությունների հետքեր, որոնք մտնում են Սմբատաբերդի պաշտպանական համակարքի մեջ և ծառայել են որպես դիտակետեր:
Ամրոցը հիմնադրվել է վաղ միջնադարում: Պահպանվել են պատմական տեղեկություններ V դ.-ում ամրոցի մոտ հայերի և պարսիկների միջև տեղի ունեցած ճակատամարտի մասին։
Մինչև 7-րդ դարի սկիզբը պատկանել է Սյունյաց իշխաններին: Սյունյաց գահերեց իշխանների շառավիղներից Վասակյանները Եղեգիսը դարձրել են իրենց վարչաքաղաքական կենտրոնը: Սմբատաբերդը դարձել է նրանց ռազմական-պաշտպանական հենակետը։ 10-րդ դարում ամրոցն անցել է Բագրատունիներին, իսկ 13-րդ դարում` Օրբելյաններին ու մինչև 15-րդ դարը եղել է նրանց տոհմական սեփականությունը: Նրանց օրոք բերդն ավելի է ամրացվել:
Բերդը և Եղեգիս քաղաքը հիմնովին ավերվել են 17-րդ դարասկզբի Շահ Աբասի արշավանքների հետևանքով:
Ամրոցի անունը ստույգ հայտնի չէ: Սմբատաբերդ անունը տվել է ժողովուրդը: Դրա պատճառը կարող է լինել, որ Եղեգիսի Օրբելյանների տոհմական գերեզմանատանն է թաղված Օրբելյան թագակիր ասպետներից մեկը` Սմբատ իշխանը, ինչի մասին վկայում է նրա` 1280թ.-ի տապանաքարը: Այս իշխանի օրոք հնարավոր է, որ բերդը վերակառուցված լինի: Կա ևս մեկ հավանական վարկած, որ ամրոցն իր անունը ստացել է 10-րդ դարի Սյունյաց իշխան Սմբատի անունից: Ուսումնասիրողների մի մասի կարծիքով Սմբատաբերդը Ստեփանոս Օրբելյանի հիշատակած Կապույտ բերդն է:
Ստեփանոս Օրբելյանն իր «Պատմություն նահանգին Սիսական» աշխատության մեջ հիշատակում է, 922թ.-ին Ատրպատականի Յուսուֆ ամիրայի հրամանով նրա զորավար Նըսրը արշավում էր Սյունիք, սակայն գահերեց իշխան Սմբատը Եղեգիսում լուրջ դիմադրություն է ցույց տալիս, և Նըսրը ստիպված է լինում նահանջել:
Սմբատաբերդը գրանցված է ՀՀ պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում` որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան:

Վայելեք այսօրվա Արարատը․ կիսվեք, թող ձեր ընկերներն էլ վայելեն :)

Հայոց լեռների զարդերից

Այսօր Հատիս լեռան գագաթին

Մեր արշավախումբը Սմբատաբերդում

Կիրակի օրը` մայիսի 17-ին, մեկնում ենք Վայոց ձոր։ Իրականացնելու ենք գեղեցիկ գարնանային արշավ:

Քայլարշավը կսկսենք Վայոց ձորի մարզի Հորս գյուղից, որտեղից կքայլենք դեպի Աղավնաձոր գյուղ: Հորսում կայցելենք Չեսար Օրբելյանի ապարանք (14-րդ դար), իսկ ճանապարհին` Հորսի լիճ: Ողջ ճանապարհին կզմայլվենք Վայոց ձորի բնության գեղեցիկ պատկերներով:

Երթուղու ընդհանուր երկարությունը` 16 կմ։

Քայլարշավին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ամուր արշավական-սպորտային կոշիկներ, շարժումը չկաշկանդող արշավային հագուստ, ուսապարկ, անձրևանոց, արևային ակնոց և գլխարկ, մեկօրյա սնունդ և ջուր, ինչպես նաև բարձր տրամադրություն։ Մասնակցության արժեքն է 6000 դրամ։

Հանդիպում ենք կիրակի օրը` մայիսի 17-ին, առավոտյան ժամը 7.30-ին, Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ։ Ձեր մասնակցությունը հաստատելու համար խնդրում ենք զանգահարել 093408331,099408331 կամ 094895516 հեռախոսահամարներով։ Գրանցվելու վերջնաժամկետը՝ շաբաթ, ժ. 11։45։

On the May 17 we are planning a hiking tour to Vayots Dzor province.

We will start our tour from the village Hors of Vayots Dzor province, from where the route will take us to the village Aghavnadzor. In Hors village we will visit the palace of Chesar Orbelyan (14th century). Our way to Agahvnadzor will pass near the Hors Lake. We will enjoy picturesque views of Vayots Dzor during our trip.

The hiking tour will last for 16 kms.

To take part in our event you need to have strong hiking-sports footwear and clothes, backpack, raincoat, sunglasses and cap, food for a day and water, as well as good mood. The participation fee is 6000 AMD.

We are going to meet on Sunday, on the May 17, at 7.30am, next to the statue of Avetik Isahakyan. To confirm your participation, please, call at one of the following numbers: +374 93 408331, +374 99 408331 or +374 94 895516. Registration deadline is until Saturday, 11.45am.

Տեսարան Լալվար լեռան գագաթից

Երբ միախառնվում են մայրամուտն ու ծիածանը

Անմոռուկներն արդեն ծաղկում են

Գութանասարի հեքիաթը

Կյանքը լեռներում այսօր այսպիսին էր

Կակաչների անծայրածիր դաշտերում, Լոռի

Կիրակի օրը` մայիսի 10-ին, վերսկսում ենք մեր քայլարշավները. մեկնում ենք Վայոց ձոր։

Քայլարշավը կսկսենք Վայոց ձորի մարզի Արտաբույնք գյուղից, որտեղից կբարձրանանք դեպի Հայաստանի ամենահայտնի ու հզոր ամրոցներից մեկը` Սմբատաբերդ: Սմբատաբերդից հետո կքայլենք դեպի մեկ այլ ճարտարապետական գոհար` Ցաղաց քարի վանական համալիր (10-րդ դար): Այնուհետև ճանապարհը կշարունակենք դեպի միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն բնակավայրերից մեկը` Եղեգիս, որտեղ էլ կայցելենք Զորաց տաճար (14-րդ դար): Ողջ ճանապարհին կզմայլվենք Վայոց ձորի բնության գեղեցիկ պատկերներով:

Երթուղու ընդհանուր երկարությունը` 13 կմ։
Հարաբերական բարձրությունը՝ 650մ:

Քայլարշավին մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ամուր արշավական-սպորտային կոշիկներ, շարժումը չկաշկանդող արշավային հագուստ, ուսապարկ, անձրևանոց, արևային ակնոց և գլխարկ, ձմեռային ձեռնոց ու գլխարկ, ձեռքի լապտեր, մեկօրյա սնունդ և ջուր, ինչպես նաև բարձր տրամադրություն։ Մասնակցության արժեքն է 6000 դրամ։

Հանդիպում ենք կիրակի օրը` մայիսի 10-ին, առավոտյան ժամը 7.30-ին, Ավետիք Իսահակյանի արձանի մոտ։ Ձեր մասնակցությունը հաստատելու համար խնդրում ենք զանգահարել 093408331,099408331 կամ 094895516 հեռախոսահամարներով։ Գրանցվելու վերջնաժամկետը՝ շաբաթ, ժ. 11։45։

This Sunday, on the May 10, we are planning a hiking tour to Vayots Dzor province.

We will start our tour from the village Artabuynq of Vayots Dzor province, from where the route will take us to the Smbataberd fortress. After Smbataberd we will continue our trip to another architectural treasure, Tsaghatsqar monastery complex (10th century). At the end of our trip we will visit one of the most famous settlements of medieval Armenia, Yeghegis, and the Zorats church (14th century).

The hiking tour will last for 13 kms.
The relative height is 650ms.

To take part in our event you need to have strong hiking-sports footwear and clothes, backpack, raincoat, sunglasses and cap, winter gloves and hat, flashlight, food for a day and water, as well as good mood. The participation fee is 6000 AMD.

We are going to meet on Sunday, on the May 10, at 7.30am, next to the statue of Avetik Isahakyan. To confirm your participation, please, call at one of the following numbers: +374 93 408331, +374 99 408331 or +374 94 895516. Registration deadline is until Saturday, 11.45am.

Ամպերի գրկում, Արա լեռան լանջին

Արայի լեռան լանջերին, այսօր․․․

Գյուղական բնապատկեր

Երիցուկներով պատված ճանապարհը

Անտառի արքան, Դիլիջան

Իսկ բարձր լեռներում բնությունը նոր-նոր է արթնանում․․․

Մի կտոր հեքիաթ Տավուշ աշխարհից

Աժդահակ լեռան խառնարանային լիճը

Ենոքավանի ձիերը

Գեղարդի կիրճում, անձրևից հետո

Դիլիջանի անտառներում

Գարուն է եկել։

Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում Հայաստանի ամենահայտնի հուշարձաններից մեկը` Գեղարդավանքը, որը նաև հայտնի է Այրիվանք անվանումով:

Գեղարդավանք կամ Այրիվանք

Գեղարդի վանական համալիրը հանդիսանում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության մաս և Հայաստանի տեսարժան վայրերից մեկը: Գտնվում է ՀՀ Կոտայքի մարզի Գառնի գյուղից հյուսիս-արևելք` Ազատ գետի Գողթ վտակի ձորալանջին:
Վանական համալիրի «Այրիվանք» անվանումը տրվել է կառույցին 140-ի հասնող բնական քարայր-խցերի պատճառով։ Դրանք բազմաթիվ ճգնարանների մի մասն են կազմում միայն, իսկ մեծ մասը ավերվել են երկրաշարժերի ընթացքում։ Բացի այդ՝ հիմնական Կաթողիկե եկեղեցուց զատ համալիրն ունի չորս մեծ ձեռակերտ քարայր-սրահներ, որոնք կապված են գավթին։
Հայոց եկեղեցու ավանդության համաձայն` գեղարդը Հայաստան է բերել Թադեոս առաքյալը, որը երկար ժամանակ պահվել է քրիստոնյա համայնքներում: 301թ.-ին քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակվելուց հետո այն դարձել է հայոց եկեղեցու սեփականությունը: Այն 500 տարի պահվել է Այրիվանքում, որը հետագայում, ի պատիվ գեղարդի, կոչվել է Գեղարդավանք: Հայոց կաթողիկոսները մյուռոնօրհնության ժամանակ Լուսավորչի Աջի հետ սուրբ Գեղարդով ևս օրհնում են մյուռոնը: Ներկայումս գեղարդը պահվում է Մայր աթոռի թանգարանում:
Ըստ ավանդության` Գեղարդավանքը հիմնել է Գրիգոր Ա Լուսավորիչը IV դ.-ի սկզբին հեթանոսական սրբավայրի տեղում:
VIII դ.-ից սկսած` վանքում գործել է Այրիվանքի դպրոցը, որը հիմադրել է Գրիգոր Գռզիկը:
926 թ.-ին արաբները ներխուժել են Գեղարդավանք, սպանել միաբաններից շատերին, կողոպտել վանքը (ներառյալ ձեռագրերը) և հրդեհել շինությունները: Հոգևոր կյանքը Գեղարդավանքում վերստին աշխուժացել է սելջուկյան արշավանքներից հետո` XIII դ.-ի կեսից:
Գեղարդավանքի պահպանված հնագույն կառույցներից մեկի` Սուրբ Աստվածածին կիսաժայռափոր եկեղեցու հարավային պատին պահպանվել է Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի 1181 թ.-ի արձանագրությունը, որտեղ նշված է սուրբ Անդրեասի մասունքները վանքին նվիրելու մասին:
XIII դ.-ից Գեղարդավանքն անցել է հայ իշխան, զորավար Իվանե Զաքարյանի իշխանության ներքո:
Գեղարդավանքի գլխավոր` Կաթողիկե եկեղեցին կառուցվել է 1215 թ.-ին, Բարսեղ վարդապետի վանահայրության օրոք: Այն ներսից խաչաձև է, չորս անկյուններում ավանդատներով, արտաքուստ` ուղղանկյուն, հարավային ճոխ շքամուտքով, դեկորատիվ կամարաշարերով և հարթաքանդակներով զարդարված գմբեթով: Բազմաթիվ անձինք նյութապես օժանդակել են եկեղեցու առանձին մասերի շինարարությանը:
Իշխան Իվանե Զաքարյանը 1219 թ.-ին այցելել է Գեղարդավանք և վանքին նվիրել Բերդաղ գյուղը:
1215-1225 թթ.-ին Կաթողիկեի արևմտյան կողմին կից կառուցվել է կենտրոնակազմ, քառասյուն, շթաքարային մշակումով գմբեթով գավիթ: Այն հյուսիս-արևելյան և հարավ-արևելյան անկյուններում ունի երկհարկ ավանդատներ, որոնցից ձախակողմյան երկրորդ հարկինը նվիրված է Թադեոս առաքյալին:
XIII դ.-ի 40-ական թթ.-ին Պռոշ իշխանը վանքը գնել է Իվանե Աթաբեկի որդի Ավագից` տոհմական տապանատուն դարձնելու նպատակով: 1257-1258 թթ.-ին նորոգվել է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, ներսը ծածկվել է որմնանկարներով: Խորանի կենտրոնում պատկերված է երկու կողքերին հրեշտակներով Աստվածածինը` մանուկ Հիսուսը գրկին, իսկ առաստաղին Պռոշ իշխանի և իր ընտանիքի խմբանկարն է:
XIII դ.-ի կեսից վանքում է պահվել սուրբ Գեղարդը` Քրիստոսի կողը խոցած նիզակի երկաթե ծայրը, որն, ըստ ավանդության, Հայաստան է բերել Թադեոս առաքյալը: Այդ ժամանակից վանքը կոչվել է Գեղարդավանք: Գեղարդն այստեղ է պահվել մինչև XVIII դ., որից հետո տեղափոխվել է Էջմիածին:
1258 թ.-ին Պռոշ իշխանը սուրբ գեղարդի համար դրվագված պահարան է պատրաստել տվել: Պահարանի արձանագրության սկիզբը սրբության մեծարանքի և նրա պաշտամունքի բանաստեղծական արտահայտությունն է:
XIII դ.-ից Գեղարդավանքում է պահվել նաև Նոյյան տապանի փայտի մասունք:
XIII դ.-ում Գեղարդավանքը դարձել է կրթամշակութային կարևոր կենտրոն, վերստին գործել է Այրիվանքի դպրոցը, որը 1279 թ.-ից գլխավորել է Մխիթար Այրիվանեցին: Նրա և Հովհաննես Գառնեցի վարդապետի օրոք Այրիվանքի դպրոցում ծաղկել է գրչության արվեստը, ստեղծվել է հարուստ մատենադարան: Մեզ են հասել Գեղարդավանքում գրված բազմաթիվ ձեռագրեր:
1230-1250 թթ.-ին Պռոշ իշխանը կառուցել է Գեղարդավանքի գավթից մուտք ունեցող, երկու զույգ խաչվող կամարներով և շթաքարային հարդարանքով գմբեթով ու երդիկից լուսավորվող ժայռափոր առաջին եկեղեցին, որի ճարտարապետն է Գալձագը: Այս եկեղեցու հյուսիսային պատի տակ ժայռից բխում է ավանդաբար հրաշագործ համարվող աղբյուր, որը պաշտվել է հեթանոսության ժամանակաշրջանից:
1283 թ.-ին Պռոշ իշխանը գավթի հյուսիսային կողմում շինել է ժայռափոր տոհմական տապանատունը և նրանից արևելք` երկրորդ վիմափոր եկեղեցին: Տապանատան հյուսիսային պատին Պռոշյան իշխանների զինանշանի բաձրաքանդակն է` եզան գլուխ, որը պահում է շղթայակապ երկու առյուծի, իսկ նրանցից ներքև թևատարած արծիվ է` ճանկերում գառ բռնած: Եկեղեցին քանդակներով հարուստ գմբեթավոր դահլիճ է:
1288 թ.-ին Պռոշ իշխանի որդի Պապաքը և նրա կին Ռուզուքանը Գեղարդավանքի համալիրի հյուսիսային կողմում` ժայռի վերին մասում, կառուցել են քառասյուն, գմբեթից լուսավորվող խոշոր ժամատուն:
Գեղարդավանքի ժայռափոր կառույցները միջնադարյան հայկական ճարտարապետության գլուխգործոցներ են:
1679 թ.-ի Գառնիի երկրաշարժից հետո Գեղարդավանքն ավերվել է, ժայռերից բեկորներ են թափվել և ծածկել շենքերը: 1684 թ.-ին վանքը մաքրել են փլվածքներից, նորոգել վնասված շենքերը, կառուցել բուրգերով պարիսպը և նրան կից բնակելի ու տնտեսական շինությունները:
1687 թ.-ին պատրաստել են գեղարդի նոր, արծաթե պահարան` կրկնելով հնի արձանագրությունը: Պահարանի դռնակների վերևում «Ավետման» տեսարանն է, դիմացը` հրեշտակը, ներքևում` «Խաչելությունը», դիմացի փեղկին` Գրիգոր Ա Լուսավորիչը: Ոսկերիչ-քնդակագործներն են Գրիգորը և Սարգիսը:
1698 թ.-ին քանաքեռցի ոսկերիչ Ավետը Գեղարդավանքում պահվող Նոյյան տապանի փայտից պահարան է պատրաստել: Դռնակներին Հակոբ Մծբնացու և նրա դիմաց` հրեշտակի քանդակներն են:
Կաթողիկոս Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցու հրամանով վանահայր Ռաֆայել Շիրակացին 1870-ական թթ.-ին կառուցել է Գեղարդավանքի դպրոցը:
Գեղարդավանը մշտապես հայտնի է եղել որպես գրչության կենտրոն, ունեցել է հարուստ մատենադարան: Մեզ են հասել վանքում գրված բազմաթիվ ձեռագրեր:
1190 թ.-ին վանքում գրվել է Տոնապատճառ ժողովածուն: 1217 թ.-ին վանքի միաբանների ուժերով (Սարգիս նկարիչ, Աբել գրիչ և Ստեփանոս կազմող) գրվել է մանրանկարներով հարուստ, մեծադիր Ավետարան: Գեղարդավանքում բազում ձեռագրեր են գրվել նաև XV դ.-ում:
Գեղարդի վանքը մասնակիորեն ավերվել է 1127, 1679, 1840 թվականի երկրաշարժերից, ապա վերակառուցվել ու վերականգնվել հետագա դարերի ընթացքում` ծառայելով որպես ամենայն հայոց կաթողիկոսների ամառային ոստան (նստավայր)։
Շինարարական և վերականգնողական աշխատանքներ են կատարվել նաև 20-րդ դարի 2-րդ կեսին` Վազգեն Ա Պալճյանի օրոք:
Վանքի տարածքում կան բազմաթիվ խաչքարեր (որոնց մի մասը ժայռափոր է): Դրանցից են 1213 թ.-ին Տիմոթ և Մխիթար կազմողների խաչքարը, որը գտնվում է վանքի գավթում, 15-րդ դարում Կաթողիկեի հարավային պատի տակ կանգնեցված զույգ խաչքարերը և այլն:
Դեպի վանական համալիր տանող ճանապարհը անցնում է պարսպին զուգահեռ կառուցված ճանապարհով։ Պատի վրա կանգնեցված են 16-17-րդ դարերին վերագրվող խաչքարերի կրկնօրինակներ։ Դրանք կանգնեցվել են 21-րդ դարում, այն բանից հետո, երբ Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում գտնվող Ջուղա գյուղի գերեզմանադաշտը ամբողջությամբ վերացվեց Ադրբեջանի իշխանությունների հրամանով։
Հիմնադրման օրից Գեղարդավանքի ուխտագնացության օրերը Վարդավառի և Աստվածածնի վերափոխման տոներն են:

Նյութի աղբյուր` Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան

Want your business to be the top-listed Travel Agency in Yerevan?

Click here to claim your Sponsored Listing.

Videos (show all)

Գանձասար/Gandzasar
Հայրավանք/Hayravank
Եղիշե առաքյալ կամ Ջրվշտիկի վանք / Yeghishe Arakyal monastery
Դահուկորդներն իջնում են, իսկ մենք մաքառում ենք դեպի Ծաղկունյաց լեռան գագաթ:
Քարասար
Գեղարոտի փոքր ջրվեժը
Արագածի գեղեցկուհին

Location

Category

Telephone

Address


0061
Yerevan
Other Tour Agencies in Yerevan (show all)
InterVisa Tour InterVisa Tour
Koryun 5, Office 16
Yerevan, 0025

Հետևեք մեզ,եթե ճանապարհորդությունների սիրահար եք` և կգտնեք ամենաթեժ առաջարկները մեզ մոտ:

Travel Armenia Travel Armenia
1 Paronyan Street
Yerevan, 0015

Travel Armenia DMC Exciting country

PEGAS Touristik Armenia PEGAS Touristik Armenia
79, Hanrapetutyan Street
Yerevan, 0015

"ARION Tour" LLC - official representative of PEGAS Touristik in Armenia. Address: 79, Hanrapetutyan St, Yerevan, Armenia Tel: +37460530540 www.pegast.am

Europe Tour / Եվրոպա Տուր Europe Tour / Եվրոպա Տուր
Vahram Papazyan 19
Yerevan, 0012

«Եվրոպա տուրը» առաջարկում է շահավետ փաթեթներ և ավիատոմսեր ցանկացած ուղղությամբ: Շտապեք օգտվել սեզոնային ամենաթեժ առաջարկներից:

Индивидуальный Гид Водитель в Армении Туры в Армении Индивидуальный Гид Водитель в Армении Туры в Армении
Babayan 22
Yerevan, [email protected]

Мы предлагаем машины для туристов по Армении и нагорно-карабахской республике We offer cars for tourists in Armenia and the Nagorno-Karabakh Republic

VivaTour Travel VivaTour Travel
Amiryan 4/7
Yerevan, 0010

+37493589300 VivaTour Tourism & Travel agency Let's discover the world together... ...Let's get to know each other!!!

Lin Voyage Lin Voyage
Хоренаци 26a
Yerevan, 0010

Ավիատոմսերի վաճառք Հյուրանոցների ամրագրում Տուր փաթեթներ Վիզաների փաստաթղթերի ձևակերպում Ճանապարհորդական ապահովագրություն

Home Travel Armenia Home Travel Armenia
Yerevan

Home Travel Armenia is a travel agency that organizes individual tours around Armenia and Artsakh.

AVA TOUR AVA TOUR
Vahram Papazyan 12 - 2
Yerevan, 0012

Արտագնա տուր փաթեթների վաճառք և խորհրդատվություն: Ներգնա տուրեր Հայաստանի տեսարժան վայրեր:

Մինի Բաս Մինի Բաս
Armenia
Yerevan, 0050

Fantasy Fantasy
Yerevan

Yerevan

Amistad - TOUR Amistad - TOUR
47/17 Khanjyan Str.
Yerevan, 0010

Кредо нашего бизнеса – всегда оправдывать Ваше доверие.